“De échte dopamine komt van menselijk contact.” Radicale Vernieuwer Lieven D’hont over waarom delen slimmer is dan kopen
- 2 apr
- 6 minuten om te lezen
Door Floor Vanderhoeven
In een wereld waar bezit nog te vaak gelijkstaat aan status, bouwt Lieven D’hont al meer dan tien jaar aan een alternatief dat fundamenteel positief en logischer is: delen in plaats van kopen. Als motor achter Peerby Belgium, Wij Delen en Op Wielekes Gent toont hij hoe een circulaire samenleving niet ontstaat door te wachten op beleid, maar door te doen, te testen en te blijven bijsturen.
Dat engagement werd al vroeg erkend: in 2015 werd Lieven de winnaar van de allereerste editie van Radicale Vernieuwers, een initiatief dat baanbrekende doeners in de kijker zet: mensen die niet wachten tot systemen veranderen, maar zelf nieuwe systemen bouwen om de wereld te verbeteren. Die erkenning gaf zijn missie een krachtige duw in de rug en inspireert vandaag nog steeds iedereen die voelt dat hun idee groter is dan henzelf.
Er staat op dit moment al veel op je palmares, maar waar is alles begonnen?
“Met drie vrienden. Wij begonnen met een simpel, klein idee: spullen delen onder elkaar. We maakten een spreadsheet met een paar vrienden waarin we alles neerschreven wat je eigenlijk beter deelt dan elk apart koopt: een ladder, een boormachine, enzovoort. We botsten al snel op een probleem: als één iemand een ladder nodig had, moest die tot de andere kant van de stad om die te gaan halen. Dat moest efficiënter kunnen. Zo ontstond organisch ons platform, waarbij je je eigen spullen te leen kan aanbieden. We groeiden naar steeds meer gebruikers, en verschenen al eens in de pers.”
“Dat we onszelf een radicale vernieuwer mochten noemen, maakte ons project automatisch relevant in andermans ogen”
En toen kwam Peerby (online deelplatform opgericht in Nederland) in the picture?
“Ja, zij boden ons aan om Peerby (naam komt van ‘Peer Nearby’, er is m.a.w. altijd iemand vlakbij om mee te delen, nvdr.) in België aan te bieden, en stelden manieren voor om de werking van ons platform te optimaliseren. Tot dan toe werkten we alleen als een aanbod-website, sinds dan kunnen mensen ook vragen naar een deelproduct. Twaalf jaar verder is Peerby bij de meest succesvolle peer-to-peer platformen in Europa, en ondertussen hebben we al 45.000 leden in Vlaanderen.”
In 2015 waren jullie winnaar van de wedstrijd Radicale Vernieuwers, wat heeft dat betekend voor jullie organisatie?
“Veel. Het was een enorme erkenning, en de persaandacht die we hierdoor kregen maakte een groot verschil. We mochten zelfs als gast aanschuiven bij Cafe Corsari. Dat zorgde ook voor een ‘spike’ in ons ledenbestand. We gingen toen van ongeveer 15000 naar 19000 leden. We kwamen echt op de radar, ook bij middenveldspelers en overheden bijvoorbeeld. Dat we onszelf een radicale vernieuwer mochten noemen, benadrukte dat we met een actueel probleem bezig zijn, waarvoor oplossingen voor moéten gevonden worden. Ons project werd zo automatisch relevant in andermans ogen.”
Bleef die groei ook aanhouden?
“Ja. We hebben toen verder gebouwd aan ons model, want tot dan was het een gratis platform, waar wij ons brood niet mee konden verdienen. Via subsidies en andere wegen zijn we op zoek gegaan naar een goed model. Bij dat proces hielp het enorm dat we ‘Radicale Vernieuwers’ waren. Het geeft een extra reden voor investeerders om te geloven in je project.”
De échte dopamineshots komen van menselijk contact
Waarom moeten mensen geloven in de deeleconomie, terwijl we zo graag kopen?
“We krijgen veel dopamineshots van kopen. Maar dat is zo vluchtig en tijdelijk. De échte dopamine komt van menselijk contact. De koopkracht zal alleen maar dalen, dat weten we. Het is gewoon slimmer om te delen: in plaats van een bomvol huis met spullen die je amper gebruikt, kom je in contact met mensen, en gebruik je nog steeds kwalitatieve producten. Die mentale knop moet echt worden omgedraaid: delen en huren is slimmer én beter dan alles kopen."
“We krijgen veel dopamineshots van kopen. Maar dat is zo vluchtig en tijdelijk. De échte dopamine komt van menselijk contact.”
Je hebt de Vlaamse overheid ook meegekregen in je verhaal, met de ‘Green Deal Huren en Delen’ om nog meer organisaties te betrekken in die circulaire- en deeleconomie. Hoe kwam dat tot stand?
“In 2020 beseften we: zelfs als Peerby helemaal doorgroeit en over het hele land beschikbaar is, zijn er nog grote stappen te zetten. Het gaat niet alleen om peer-to-peer of mens-tot-mens delen, maar er zijn zoveel andere manieren waarop we kunnen inzetten op gedeeld gebruik. We begonnen na te denken hoe we onze langetermijnvisie konden waarmaken, en gingen van een ‘ondernemende vzw’ naar een echte middenveldspeler. Zo blijven we bij de overheid het thema aankaarten. Het Departement Omgeving steunt ons hier nu in voor drie jaar, en ook bij VLAIO vonden we steun.”
“We zijn in Europa heel afhankelijk van anderen voor grondstoffen. Daarom moeten we hetgeen dat aanwezig is, veel beter gaan gebruiken.”
Reikt die ambitie ook verder dan Vlaanderen?
“Ja, we kijken nu ook naar wat we kunnen betekenen op Europees niveau. Wat als we gaan samenwerken met andere landen? We zijn in Europa ook heel afhankelijk van anderen voor grondstoffen. Daarom moeten we hetgeen dat er aanwezig is, veel beter gaan gebruiken. En daarin helpt die shift naar de circulaire economie.”
Waar botsen jullie nog op bij het overtuigen van bedrijven om meer te delen en huren?
“Heel vaak horen we nog een vrees: ‘Wat zal dat doen met onze economie? Of ‘We moeten onze producenten beschermen’. Maar dat is kortzichtig. Ja, op korte termijn kunnen er bij een omschakeling wel wat schokken zijn, maar er zijn ook zo veel positieve gevolgen. Dat moet je ook durven inzien. Eliet, een Belgische producent van tuinbouwmachines, gelooft rotsvast in de circulaire economie. Daarom bieden ze zelfs een machine aan dat énkel verhuurd kan worden. En al hun andere toestellen worden door verhuurders over heel België gebruikt.”
“Wat als bol.com naast de ‘koop’knop ook standaard een ‘huur’ knop zou installeren?”
“Die manier van denken moeten we als maatschappij echt volgen. Je moet niet álles alleen maar kunnen huren, maar de optie daartoe moet er steeds meer zijn. Wat als bol.com naast de ‘koop’knop ook standaard een ‘huur’ knop zou installeren? Dat zou dat fantastisch zijn. Ze zouden er ook alle belang bij hebben: zo differentiëren ze zich, en stappen ze weg van de oude lineaire economie. Bol.com is al een deelnemer van onze Green Deal Huren en Delen. Zij weten dus al dat wij vragende partij zijn, maar moeten natuurlijk ook hun aandeelhouders meekrijgen in dat verhaal.”
In jouw ideale wereld denkt elk bedrijf dus niet alleen aan verkoop, maar ook aan verhuren en delen?
“Zeker. Ze moeten zich eerst vragen stellen voor ze zomaar beginnen produceren. Allereerst: is het nodig om mijn product in grote volumes te blijven produceren? Daarna zouden ze het businessmodel mogen herdenken, en rekening houden hoe het huidige grondstoffengebruik en bijhorende afhankelijkheid een impact heeft op de planeet. Anders denken dus, dan enkel ‘sneller en meer’ produceren.”
“Wat je aandacht geeft, groeit”
Er zijn veel ondernemers die grote ideeën hebben, maar de stap niet zetten. Hoe komt dat?
“Er is natuurlijk een grote onzekerheid die veel mensen bezighoudt: zal ik er genoeg mee kunnen verdienen? Maar ik denk dat het belangrijk is om te denken: ‘Wat wil ik leren in mijn leven?’. Zelfs als het niet ‘werkt’ zoals jij wil, zal je er nog steeds heel veel uit leren. Ik heb die sprong gemaakt in 2016, mede door Radicale Vernieuwers, waardoor ik het gevoel had gekregen dat er draagvlak was voor onze organisatie. Kort daarna kregen we een subsidie, waardoor ik mijn goedbetaalde job kon opgeven en enkel aan mijn missie verder werken.”
Wat zou je zeggen aan die ondernemers met grote dromen?
“Wat je aandacht geeft, groeit. Combineer het eventueel eerst met een andere job als je niet anders kan, maar waar je in gelooft, groeit. Creeër dus voor jezelf dat momentum om te kunnen springen, en spring dan.”
Wil jij, net als Lieven D’hont, bouwen aan oplossingen die onze samenleving écht vooruithelpen?
De Sociale InnovatieFabriek en haar partners zoeken pioniers die bouwen aan oplossingen voor uitdagingen zoals klimaat, wonen, zorg, inclusie en mentaal welzijn. Geen ideeën op papier, maar initiatieven die écht het verschil maken. De voorbije jaren werden al 50 Radicale Vernieuwers in de kijker gezet.
Stel je kandidaat (of nomineer iemand) vóór 10 mei via www.radicalevernieuwers.be
