Onbetaalde Optimisten

De vrouw die het Broek van Blaasveld zachtjes wakker hangt

In het Broek van Blaasveld hangen plots houten bordjes met zinnen die u niet meteen verwacht tijdens een rustige wandeling. Geen reclame voor pannenkoeken. Geen waarschuwing voor gladde paden. Wel kleine boodschappen die tussen de bomen blijven nazinderen. “Draag zorg voor wat jou raakt.” “Dit bos heeft geen stem. Jij wel.” En ergens ook de vriendelijke suggestie om één dag per week vegetarisch te eten. Achter die bordjes zit Griet Van Vaerenbergh, docent psychologie aan Thomas More Antwerpen en woordvoerder van vzw Positivologie. En ook een wandelaar met een groot hart voor natuur, dieren en landschappen. En vooral: iemand die op een dag dacht dat bezorgd zijn alleen niet meer genoeg was.

Er zijn mensen die wandelen om hun hoofd leeg te maken. En er zijn mensen die tijdens dat wandelen net voelen dat hun hoofd volloopt. Met liefde voor een plek, met bezorgdheid over wat kwetsbaar is, met de vraag waarom we zo vaak pas in actie schieten wanneer iets al bijna verdwenen is.

Griet behoort een beetje tot die tweede categorie. Al meer dan tien jaar wandelt ze bijna dagelijks door het Broek van Blaasveld. De combinatie van bos en poelen brengt haar rust. Het is een plek die ze kent, voelt en waarschijnlijk beter leest dan sommige mensen hun eigen WhatsApp gesprekken.

Maar liefde voor een plek doet soms ook zeer. Zeker wanneer je voelt hoe vanzelfsprekend we natuur nemen. Alsof bossen er gewoon zijn. Alsof dieren zich wel zullen aanpassen. Alsof zorg iets is voor later, voor beleidsnota’s, voor natuurverenigingen, voor mensen met stevige wandelschoenen en nog stevigere subsidies.

Griet steunt organisaties als Natuurpunt, Gaia en WWF. Maar op een bepaald moment begon dat niet meer genoeg te voelen.

"De bordjes zijn kleine tikjes op de schouder van wie passeert"

“Ik wil niet langer wegkijken”, zegt ze. “Ik wil niet enkel bezorgd zijn. Ik wil me actiever betrekken dan alleen geld storten.”

En toen kwam Merel.

Merel is de vriendin van Griet. Zij weet hoe sterk Griet betrokken is op natuur, landschapsbehoud en dierenwelzijn. Dus organiseerde ze ergens in februari een date night voor hen twee. Geen restaurant of cinema. Wel samen houten bordjes maken met boodschappen voor het bos.

Op die avond ontstonden de zinnen die nu in het Broek van Blaasveld hangen. Korte boodschappen, bewust niet te zwaar, en helder genoeg om niet zomaar voorbij te wandelen. Kleine tikjes op de schouder van wie passeert.

Een van de zinnen die het dichtst bij Griet zelf ligt, is: “Draag zorg voor wat jou raakt.” Omdat we natuur soms te veel als decor behandelen. Iets waar we door wandelen, waar we foto’s van nemen, waar we onze hond laten snuffelen, waar we even tot rust komen. Maar de vraag blijft: geven we ook iets terug?

“Daarnaast ligt ook het bordje over één dag per week vegetarisch eten dicht bij mij”, zegt Griet. “Ik ben zelf vegetariër. Dat zou al een pak schelen in dierenleed.”

Daar zit misschien de kracht van deze bordjes. Ze vragen geen totale levensomwenteling tegen maandagmorgen. Ze vragen alleen even aandacht. Een kleine verschuiving is genoeg.

En daar gelooft Griet duidelijk in. Niet in mensen beschamen, wel in mensen wakker maken met een zin die blijft hangen wanneer je al twintig meter verder bent.

“Wat ik vooral wil creëren, is een moment van bewustzijn”, zegt ze. “Het zou me ontzettend blij maken als iemand door die bordjes anders kijkt naar de natuur, naar dieren, naar hun eigen rol daarin. Als dat leidt tot één kleine zorgzame actie, is dat al veel.”

"Dit bos heeft geen stem. Jij wel."

Want zo’n bordje doet iets raars. Je bent aan het wandelen, misschien denk je aan boodschappen, een deadline, een kind dat zijn turnzak weer is vergeten. En plots staat daar: “Dit bos heeft geen stem. Jij wel.”

Dan moet je toch heel hard je best doen om daar helemaal niets bij te voelen.

Voor Griet gaat het uiteindelijk over verbondenheid. Over het besef dat wij niet boven de natuur staan, maar er deel van zijn. Wij zijn ook natuur. Alleen natuur met schoenen, smartphones en de vreemde gewoonte om soms te doen alsof alles rondom ons onbeperkt beschikbaar is.

Daarom kiest ze bewust voor een positieve toon. Griet kent de boosheid ook. Ze voelt vaak frustratie over menselijk gedrag, precies omdat mensen ook degenen zijn die verandering kunnen teweegbrengen. Maar ze weet dat woede zelden de beste copywriter is.

“Vanuit de psychologie weten we dat mensen vaak in verzet gaan wanneer ze het gevoel hebben dat hen iets wordt opgelegd of verboden”, zegt ze. “Dat noemen we psychologische reactantie. Een bordje dat zegt wat je niet mag doen, roept soms net weerstand op.”

Daarom kiest ze voor uitnodigen. Voor wat in de gedragswetenschappen nudging heet: mensen zachtjes in de gewenste richting duwen, zonder hen te verplichten. Het gewenste gedrag wat aantrekkelijker maken.

Voor Griet ligt daar ook de grens tussen positief activisme en mensen met de vinger wijzen. Het moet vertrekken vanuit verbinding en hoop. Zonder schuld of aanval. Want duurzame verandering werkt beter wanneer mensen zich geïnspireerd voelen dan wanneer ze zich aangevallen voelen.

En dat is misschien de mooiste vorm van activisme: iets doen zonder de ander meteen als tegenstander te zien.

Activisme hoeft niet altijd luid te zijn. Soms begint het met een vriendelijk bordje, een vraag of een kleine uitnodiging. Grote verandering ontstaat vaak uit heel kleine momenten van bewustwording.

Dat klinkt bijna te zacht voor een wereld die graag hard roept. Maar misschien is net dat de truc.

Want wat hoopt Griet nu dat mensen morgen anders doen?

Ze moet even kiezen, want er zijn nogal wat kleine steentjes die ze graag verlegd ziet. Bewuster kijken naar het landschap. Meer aandacht hebben voor dieren. Onze rol daarin ernstiger nemen. Je hond aan de leiband houden in kwetsbaar gebied, zodat broedende dieren rust krijgen. Afval oprapen, ook wanneer het niet van jou is. Een goed doel steunen. Met je kind of kleinkind letterlijk stilstaan in de natuur en zeggen hoe bijzonder deze plek is.

Het zijn geen wereldschokkende opdrachten. Niemand hoeft morgen in een boomhut te gaan wonen of zijn tanden te poetsen met berkenschors. Maar iedereen kan iets kiezen. Dat is de stille boodschap achter de bordjes.

Soms volstaan een aantal plankjes met goedgekozen zinnen.

Ken jij of ben jij ook een "onbetaalde optimist" ? Stuur ons je verhaal op mail@checkvibes.be