'Wit Goud' onder onze voeten kan een geopolitieke gamechanger zijn in de energiecrisis

Door Kaat Heylen

De federale regering vertrouwt de Geologische Dienst van België een budget van 1,5 miljoen euro toe voor een onderzoek naar de aanwezigheid van witte waterstof in onze bodem. De natuurlijke grondstof biedt een lokaal, duurzaam en relatief goedkoop alternatief voor fossiele brandstoffen. Kan witte waterstof ons uit de energiecrisis helpen? ‘Het zijn belangrijke stappen richting een energieonafhankelijk en klimaatneutraal Europa’

Nu we niet meer kunnen rekenen op vrachtschepen met gas en olie die de Straat van Hormuz passeren, en ook de invoer van Russische fossiele brandstoffen is weggevallen, schieten energieprijzen razendsnel de lucht in. Het Internationale Energieagentschap spreekt van een “grote energiecrisis”. Zo wijst de oorlog in Iran nogmaals op de Europese en Belgische afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen. 

Maar wat als we hier in België een milieuvriendelijk alternatief zouden vinden dat goed is voor tientallen jaren energieverbuik? Een nieuw onderzoek naar de aanwezigheid van witte waterstof in eigen bodem door de Belgische Geologische Dienst komt vandaag als geroepen. 

“Met dit wetenschappelijk programma geeft België zichzelf de middelen om het potentieel van een schone en strategische energiebron voor de toekomst te evalueren”, schrijft de dienst in een persbericht. De onderzoekers krijgen twee jaar om de aanwezigheid van waterstof in België zo goed mogelijk in kaart te brengen, waarna een eerste evaluatie volgt.

Drie tinten waterstof

“Er wordt vandaag al 600 kiloton aan waterstof gebruikt in de Belgische industrie, maar dat is vooral grijze waterstof. Die wordt gehaald uit aardgas met een proces waar veel CO₂ bij vrij komt", vertelt Adwin Martens, oprichter van WaterstofNet, een organisatie die zichzelf beschrijft als “katalysator voor duurzame waterstof”. Ook met zonnepanelen en windmolens kan groene waterstof aangemaakt worden, maar “we hebben in België maar een beperkte hoeveelheid groene, betaalbare elektriciteit”, zegt Martens.

Nu blijkt dat op bepaalde plekken van onze planeet, diep onder de grond, vanzelf waterstof wordt aangemaakt via “chemische reacties tussen grondwater en gesteenten, waardoor een bel waterstofgas ontstaat”, vertelt Martens. Die “zuivere” vorm van waterstofgas wordt ook weleens witte waterstof genoemd. De natuurlijke bron zou volgens Martens blijvend worden aangemaakt. “Door de chemische reacties ontstaat er steeds opnieuw waterstof. De vraag is natuurlijk of die reacties even snel gaan als de snelheid waarmee we het uit de bodem willen halen.”

Waterstof wordt vooral gebruikt in grote energievragende processen en soms ook als grond, zoals bij de productie van staal, kunstmest of andere chemische producten. “Als we deze processen met natuurlijke waterstof uitvoeren, waarbij geen CO₂ wordt uitgestoten, zou dat de industrie enorm kunnen verduurzamen”, aldus Martens. 

Volgens Martens kan waterstof bovendien een relatief goedkope energiebron zijn. “De grootste kosten zullen gaan naar de installaties om waterstof uit de grond te kunnen halen.” Maar dat compenseert volgens hem met de kosten die we vandaag verliezen aan het invoeren van gas en olie uit het buitenland.

Wispelturig weer

Witte waterstof zou ons niet alleen kunnen bevrijden van buitenlandse afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, maar ook van wispelturige weersomstandigheden in België, zegt Martens. “Windmolens en zonnepanelen zijn ook duurzame energiebronnen, maar ze kunnen alleen energie opwekken als de zon schijnt of de wind waait. Waterstofbellen kun je daarentegen om het even wanneer uit de grond ontginnen, of het nu midden december of midden juli is.”

De eerste grootschalige waterstofbel werd toevallig ontdekt in een dorpje in Mali tijdens een zoektocht naar water. Vandaag wordt de bel gebruikt als energiebron om elektriciteit mee op te wekken. Ook in het Franse Lotharingen gebeurde de recente ontdekking van een waterstofbel van wel 34 miljoen ton louter toevallig. In plaats van methaan vonden wetenschappers een goudmijn aan waterstof. De bel zou naar schatting goed zijn voor zo’n 14 jaar elektriciteitsverbruik in België. 

De Geologische Dienst onderzoekt nu of de waterstofbel zich uitstrekt tot over de Belgische grens. Ze waarschuwen dat “nog moet worden aangetoond dat waterstof in economisch relevante hoeveelheden voorkomt”. Martens is er alvast van overtuigd “dat er ook in België witte waterstof te vinden is. Het is de eerste, en veelbelovende keer dat het om zo veel waterstof gaat.”

Wit Goud

Ook minister van Energie Jean-Luc Crucke (Les Engagés) is enthousiast. “België heeft mogelijk wit goud onder de voeten”, zei hij vorige vrijdag na de federale ministerraad. “In een onzekere geopolitieke context telt elke lokale energiebron.” De aanwezigheid van waterstof in Belgische bodem zou volgens Crucke een geopolitieke “gamechanger” kunnen zijn. De Belgische overheid maakt daarom 1,5 miljoen euro vrij om het onderzoek te ondersteunen. Na twee jaar kan er, afhankelijk van de eerste evaluatie van het onderzoek, nog een budget van 1,7 miljoen euro bij komen. 

“We zijn te sterk afhankelijk van de dynamische olie- en gasprijzen uit het buitenland, dat merken we nu met de oorlog in Iran, en dat hebben we gemerkt toen Oekraïne binnengevallen werd door de Russen”, zegt Martens. Volgens hem kan witte waterstof ons uit de energiecrisis helpen. “Door onze energieproductie opnieuw in eigen handen te nemen en te investeren in witte waterstof ontginning, zetten we belangrijke stappen richting een energie-onafhankelijk en klimaatneutraal Europa. ”