De stille vrouwenrevolutie in Iran waar niemand van op de hoogte is
- elisabet82
- 22 dec 2025
- 3 minuten om te lezen
Vooral in de westerse media bestaat de neiging om revoluties alleen te erkennen wanneer ze luidruchtig worden aangekondigd: menigten die de openbare pleinen vullen, leiders die opstaan of verdreven worden, regimes die op spectaculaire wijze ten val komen. Wat zich vandaag in Iran afspeelt, past niet in dat plaatje. Toch kan dit soort revoluties net zo ingrijpend blijken.
Vrouwen komen niet bijeen om te protesteren. Ze scanderen geen slogans. Ze leiden gewoon hun dagelijks leven op een manier die elders in de wereld geen enkele aandacht zou trekken.
Alledaagse actievoering
In de grote steden van Iran verschijnen steeds meer vrouwen in het openbaar zonder hijab, waarmee ze openlijk een wet trotseren die al meer dan vier decennia een van de meest zichtbare instrumenten van ideologische controle van de Islamitische Republiek is. Via online video's kan de hele wereld meevolgen. Vrouwen komen niet bijeen om te protesteren. Ze scanderen geen slogans. Ze leiden gewoon hun dagelijks leven op een manier die elders in de wereld geen enkele aandacht zou trekken. In Iran is juist deze alledaagsheid wat deze daad revolutionair maakt.
Een jonge revolutie
Dat deze verandering plaatsvindt, is des te opmerkelijker omdat de repressie nog zeer recent was. In april 2024 waarschuwde de Verenigde Naties expliciet voor een gewelddadige aanpak van vrouwen die zich niet aan de verplichte dresscode hielden. De wetten zijn sindsdien niet versoepeld, maar de handhaving is wel verschoven. De zedenpolitie is minder zichtbaar, arrestaties zijn selectiever geworden en directe confrontaties worden vaker vermeden. De staat lijkt te hebben begrepen dat brute handhaving het probleem vergroot in plaats van oplost.
De hijab is uitgegroeid tot een symbool van regimezwakte in plaats van gezag. De repressie verschuift, omdat directe confrontatie politiek te duur is geworden.
Repressie is té duur
Die terughoudendheid is geen ideologische ommezwaai van het regime, maar een strategische keuze. Sinds de protesten van 2022, waarbij honderden doden vielen en tienduizenden mensen werden opgepakt, is de hijab uitgegroeid tot een symbool van regimezwakte in plaats van gezag. Dat werd pijnlijk zichtbaar tijdens evenementen zoals de marathon op Kish Island, waar honderden vrouwen zonder hijab deelnamen en ongemoeid werden gelaten. Niet de vrouwen, maar de organisatoren werden achteraf vervolgd. De repressie verschuift, omdat directe confrontatie politiek te duur is geworden.
Wat vrouwen vandaag doen, staat dus niet los van het verleden. Het is een voortzetting van een eigen, diepgewortelde geschiedenis van hervormingsdenken.
Jong geleerd, oud gedaan?
Deze ontwikkeling is geen trend van jongeren en ook geen poging om een Westerse levensstijl op te leggen. Ze past in een lange Iraanse traditie van verzet tegen opgelegde macht. Al in de 19de eeuw tartte de intellectueel en dichter Tahireh openlijk de hijab als symbool van onderdrukking, en begin 20ste eeuw eisten Iraniërs tijdens de Constitutionele Revolutie een rechtsstaat en beperking van religieuze macht. Wat vrouwen vandaag doen, staat dus niet los van het verleden. Het is een voortzetting van een eigen, diepgewortelde geschiedenis van hervormingsdenken.
De verplichte hijab was nooit zomaar een kledingregel, maar een duidelijk teken van staatscontrole over het dagelijkse leven van vrouwen. Dat dit symbool vandaag steeds vaker wordt genegeerd zonder onmiddellijke gevolgen, zegt veel over de verzwakte positie van het regime. Door niet langer consequent op te treden, geeft de staat stilzwijgend toe dat afdwingen niet meer werkt. Dit is geen hervorming en geen mildheid, maar een afgedwongen toegeving. En precies daarom gaat deze stille ongehoorzaamheid over veel meer dan kleding: ze laat zien waar de macht begint te schuiven.
Bron:
Dominique Dewitte, Founder van Brevity
